2 BUWAN MATAPOS ANG AMING PIRMahan ng DIBORSYO, NAKITA KO ANG EX-WIFE KO NA MAG-ISANG UMIYAK SA PASILYO NG OSPITAL—NANG LUMAPIT ANG NURSE AT SABIHING: “MR. WALKER, BUTI NAKARATING KAYO, MATAGAL NA KAYO NAMING TINATAWAGAN…”
Muntik ko na siyang malampasan.
Ang babaeng nakaupo sa tabi ng bintana ay halos hindi ko makilalang si Sophie.
Maiksi na ang dati niyang mahabang buhok.
Sobrang putla niya.
Pagod.
May IV line sa kamay.
At nang tumingala siya…
—Ethan?
Nanlamig ang buong katawan ko.
Siya nga.
Ang ex-wife ko.
Ang babaeng hiniwalayan ko dalawang buwan lang ang nakalipas.
Limang taon kaming kasal.
May plano kaming bumili ng sariling bahay.
Magkaroon ng mga anak.
Isang simpleng buhay na akala namin marami pa kaming oras para buuin.
Then dalawang beses kaming nawalan ng ipinagbubuntis na anak.
Pagkatapos noon…
unti-unting nagbago si Sophie.
Lalong tumahimik.
Hindi na lumalabas kasama ang friends niya.
Halos hindi natutulog.
May mga gabing nagigising ako at wala siya sa tabi ko.
Pero imbes na tanungin kung ano talaga ang pinagdaraanan niya…
mas nagtagal ako sa trabaho.
Sinabi ko sa sarili kong siya ang lumalayo.
At baka sa isip niya…
ako naman ang unang umalis.
Hanggang sa isang gabi, matapos ang isa na namang pag-aaway, nasabi ko:
—Siguro hindi na natin dapat ipagpatuloy ito.
Tahimik niya akong tiningnan.
Then she asked:
—Gaano katagal mo na akong iniiwan bago mo pa sinabi iyan ngayong gabi?
Hindi ako nakasagot.
Ilang linggo later, umalis siya.
Pagkatapos, naging final ang divorce namin.
Paulit-ulit kong sinabi sa sarili kong tama iyon.
Na nagkalayo lang kami.
Na minsan, talagang natatapos ang marriage.
Hanggang sa araw na iyon sa ospital.
Mabilis akong lumapit sa kanya.
—Anong nangyari?
Umiwas siya ng tingin.
—Wala. May ilang tests lang.
—Sophie, tingnan mo ako.
Ayaw niya.
At doon ko napansin…
nanginginig ang mga kamay niya.
Bago pa ako makapagtanong ulit, may nurse na lumapit dala ang clipboard.
Diretso niya akong tiningnan.
—Kayo po ba si Ethan Walker?
—Oo.
Tumango siya.
Then sinabi niya:
—Mabuti. Matagal na po namin kayong sinusubukang tawagan.
Napalingon ako kay Sophie.
Biglang nagbago ang mukha niya.
Takot.
Guilt.
At may isa pang bagay na hindi ko maintindihan.
—Anong ibig niyang sabihin? —tanong ko.
Pumikit si Sophie.
At sa sandaling iyon…
naramdaman kong maaaring may bahagi ng pagkasira ng marriage namin na hindi ko kailanman nalaman.
PART 2
Hindi agad sumagot si Sophie.
Nakayuko lang siya habang mahigpit na hawak ang kumot sa ibabaw ng kanyang mga tuhod.
Samantala, patuloy akong nakatingin sa nurse.
—Ano po ang ibig ninyong sabihin na matagal ninyo akong tinatawagan?
Tumingin ang nurse kay Sophie.
Parang humihingi ng pahintulot.
Pero bago pa siya makapagsalita, mahina akong narinig si Sophie.
—Sabihin mo na.
Napakunot-noo ako.
—Sophie?
Huminga nang malalim ang nurse.
—Mr. Walker… emergency contact po kayo ni Mrs. Walker sa medical records.
Napatawa ako nang mapait.
—Ex-wife niya ako. Dalawang buwan na kaming divorced.
—Alam po namin.
Natigilan ako.
—Alam ninyo?
Tumango ang nurse.
—Pero hindi po binago ni Sophie ang emergency contact niya.
Napatingin ako sa kanya.
At sa unang pagkakataon, nakita ko ang takot sa kanyang mga mata.
Hindi simpleng takot.
Takot na parang matagal nang may itinatago.
—Bakit? —tanong ko.
Hindi siya sumagot.
Ang nurse ang muling nagsalita.
—Mr. Walker, kailangan po kayong makausap ng doctor.
—Tungkol saan?
—Mas mabuting siya po ang magpaliwanag.
Sumunod ako sa nurse papunta sa maliit na consultation room.
Pero bago ako tuluyang makapasok, narinig ko ang boses ni Sophie.
—Ethan…
Lumingon ako.
—Please.
—Ano?
Namumuo ang luha sa kanyang mga mata.
—Huwag mo munang kamuhian ako.
Napatigil ako.
—Sophie, wala pa akong alam. Hindi ko nga alam kung bakit ako nandito.
Napayuko siya.
—Iyon ang problema.
ANG RESULTA
Sa loob ng consultation room, naroon ang isang lalaking doktor na may hawak na folder.
Umupo ako sa harap niya.
—Mr. Walker, alam kong mahirap itong marinig.
—Ano po ba ang sakit niya?
Hindi agad siya sumagot.
Binuksan niya ang folder.
—May autoimmune condition si Sophie na matagal nang hindi naagapan.
Nanlamig ang mga kamay ko.
—Gaano katagal?
—Base sa records at progression… posibleng ilang taon na.
Ilang taon.
Parang may humampas sa akin.
Limang taon kaming kasal.
—Alam ba niya?
Tumango ang doktor.
—Matagal na.
Napapikit ako.
Biglang bumalik sa isip ko ang lahat.
Ang mga gabing hindi siya natutulog.
Ang mga umagang namumutla siya.
Ang mga appointment na sinasabi niyang “okay lang.”
Ang mga pagkakataong tinatanong ko kung bakit siya laging pagod.
At ang paulit-ulit niyang sagot.
“Pagod lang ako, Ethan.”
—Bakit hindi niya sinabi sa akin?
Tahimik ang doktor.
—Dahil ayaw niyang maging dahilan para manatili ka.
Napatingin ako sa kanya.
—Ano?
—May sinabi siya sa akin noon. Ayaw niyang ikaw ay manatili dahil naaawa ka sa kanya.
Napayuko ako.
Parang biglang lumiit ang buong mundo.
—At ang dalawang miscarriage?
Nagbago ang mukha ng doktor.
—Bahagi rin iyon ng dahilan kung bakit naging komplikado ang kondisyon niya.
Napahawak ako sa ulo ko.
Hindi ko napigilang mapaluha.
—Bakit hindi ko alam?
—Dahil pinili niyang huwag sabihin.
Tumayo ako.
—Gusto ko siyang makausap.
Tumango ang doktor.
—Pero Mr. Walker…
—Ano?
—May isa pang bagay na kailangan mong malaman.
Tumigil ako.
—May nakita kaming komplikasyon sa huling pagsusuri niya.
Huminto ang paghinga ko.
—Anong komplikasyon?
—Kailangan niya ng agarang treatment. At posibleng kailangan niya ng transplant evaluation.
Napaupo akong muli.
—Gaano kalala?
Tumingin siya diretso sa akin.
—Kung hindi siya magpapagamot nang maayos, maaaring lumala nang mabilis.
ANG SULAT
Paglabas ko, nakita kong mag-isa pa rin si Sophie sa corridor.
Umupo ako sa tabi niya.
Hindi kami agad nagsalita.
Sa unang pagkakataon matapos ang dalawang buwan, magkatabi kami nang walang galit.
—Bakit? —mahina kong tanong.
Hindi siya tumingin sa akin.
—Bakit mo itinago?
—Dahil alam kong aalis ka rin.
—Hindi mo alam iyon.
—Alam ko.
Tumingin siya sa akin.
—Ethan, pagkatapos ng pangalawang pagkawala natin… nakita ko kung paano ka nagsimulang magbago.
—Nagbago rin ako dahil hindi ko alam kung paano kita tutulungan.
—At ako naman, hindi ko alam kung paano sasabihin sa’yo na baka hindi na ako magkaroon ng pagkakataong maging okay.
Natahimik ako.
—Akala ko ayaw mo na sa akin.
Napangiti siya nang mapait.
—Akala ko ayaw mo na sa akin.
Pareho kaming natahimik.
Pagkatapos, may inilabas siyang maliit na envelope mula sa kanyang bag.
Iniabot niya sa akin.
—Ano ito?
—Basahin mo.
Binuksan ko.
Isang sulat.
Ang petsa ay tatlong linggo bago ang aming divorce.
“Ethan,
Kung sakaling dumating ang araw na hindi na tayo magkasama, gusto kong malaman mong hindi kita iniwan dahil hindi na kita mahal.
Iniwan kita dahil natatakot akong maging habang-buhay mong responsibilidad.
Dalawang beses tayong nawalan ng anak. At bawat pagkawala, pakiramdam ko may bahagi ng sarili ko na namatay.
Pero mas masakit makita kang unti-unting nawawalan ng buhay dahil sinusubukan mong ayusin ang buhay ko.
Ayokong dumating ang araw na galit ka sa akin dahil pinili mong manatili.
Kung aalis ka, hahayaan kita.
Pero kahit saan ako mapunta, ikaw pa rin ang taong minahal ko.
Sophie.”
Nanginginig ang kamay ko.
—Bakit hindi mo ito ipinadala?
—Dahil duwag ako.
—Hindi.
Tumingin ako sa kanya.
—Pareho tayong duwag.
ANG PAG-UWI
Kinabukasan, hindi ako umalis ng ospital.
Nag-file ako ng leave sa trabaho.
Hindi dahil gusto kong bumalik sa dati.
Hindi dahil gusto kong bawiin ang divorce.
Gusto ko lang siguraduhing hindi niya haharapin ang lahat nang mag-isa.
Nang malaman niyang nananatili ako, galit siyang tumingin sa akin.
—Hindi mo kailangang gawin ito.
—Alam ko.
—Ex-husband na kita.
—Alam ko rin.
—May buhay ka.
—Ikaw rin.
Napailing siya.
—Ethan…
—Hindi ako nananatili dahil naaawa ako sa’yo.
Tahimik siya.
—Nananatili ako dahil ngayon alam ko na ang totoo.
Napaluha siya.
—At kung ayaw mo akong nandito, sabihin mo.
Mahabang katahimikan.
Pagkatapos ay mahina niyang sinabi:
—Hindi ko alam kung kaya kong mawala ka ulit.
Umupo ako sa tabi niya.
—Hindi rin ako sigurado kung kaya kong mawala ka.
ANG PINAKAMAHIRAP NA DESISYON
Lumipas ang mga linggo.
Maraming pagsusuri.
Maraming gabi sa ospital.
Maraming pagkakataong akala namin ay hindi na niya kakayanin.
Pero lumaban si Sophie.
At sa bawat araw, natutunan kong hindi pala kailangang maibalik agad ang isang relasyon para maitama ang mga pagkakamali.
Minsan, kailangan mo munang matutong makinig.
Matutong umamin.
Matutong humingi ng tawad.
At higit sa lahat…
matutong manatili nang hindi humihingi ng kapalit.
Isang gabi, habang nakaupo kami sa tabi ng bintana, sinabi niya:
—Ethan?
—Hmm?
—Kung hindi tayo nag-divorce…
Huminto siya.
—Sa tingin mo, magiging okay pa tayo?
Napangiti ako nang malungkot.
—Hindi ko alam.
Tumango siya.
—Ako rin.
Tumingin ako sa kanya.
—Pero may isang bagay akong alam.
—Ano?
—Kung bibigyan tayo ng pagkakataon, ayokong bumalik tayo sa dati.
Napatitig siya.
—Gusto kong magsimula ulit.
Napaluha siya.
—As friends?
—As two people who finally learned how to tell each other the truth.
Ngumiti siya.
—Okay.
ISANG TAON PAGKATAPOS
Isang taon ang lumipas.
Hindi naging madali ang lahat.
May mga araw na masakit.
May mga araw na natatakot kami.
May mga gabing bumabalik ang mga alaala ng dalawang anak na hindi namin nakilala.
Pero natutunan naming pag-usapan ang mga ito.
Hindi na kami tumatakbo palayo sa sakit.
Hindi na rin kami nagpapanggap na okay.
At isang hapon, matapos ang isa sa kanyang follow-up appointments, naglakad kami palabas ng ospital.
Bigla siyang huminto.
—Ethan.
—Ano?
Inabot niya ang kamay ko.
—Salamat.
—Para saan?
—Dahil dumating ka noong akala ko wala nang darating.
Tiningnan ko siya.
—Sophie…
Umiling siya.
—Hindi ko hinihingi na pakasalan mo ulit ako.
Napangiti ako.
—Good.
Napakunot-noo siya.
—Good?
—Kasi ayokong pakasalan ka ulit dahil lang sa takot na mawala ka.
Natahimik siya.
Hinawakan ko nang mahigpit ang kamay niya.
—Kung magkakaroon man tayo ng pangalawang pagkakataon, gusto kong piliin natin ang isa’t isa dahil gusto natin. Hindi dahil kailangan natin.
Namuo ang luha sa kanyang mga mata.
—At kung hindi?
Ngumiti ako.
—At least this time, hindi tayo nagsinungaling sa isa’t isa.
PAGKALIPAS NG ILANG BUWAN
Isang maliit na bahay ang binili namin.
Hindi mansion.
Hindi malaki.
Dalawang kuwarto lamang.
May maliit na hardin sa likod.
May bintanang tanaw ang paglubog ng araw.
At sa isang mesa sa sala, may maliit na frame.
Larawan namin noong unang taon ng kasal.
Sa tabi nito, may dalawang maliit na puting bulaklak.
Para sa dalawang batang hindi namin nakasama.
Hindi namin sila kinalimutan.
Hindi rin namin itinago ang sakit.
Pero hindi na iyon ang sentro ng buhay namin.
Isang gabi, habang naghahanda ako ng hapunan, narinig ko si Sophie mula sa sala.
—Ethan!
—Ano?
—Halika!
Lumapit ako.
May hawak siyang isang maliit na sobre.
—Ano na naman ‘yan?
Ngumiti siya.
—Buksan mo.
Binuksan ko.
Isang papel.
At nang mabasa ko ang unang linya, natigilan ako.
“Congratulations. Your application has been approved.”
Napatingin ako sa kanya.
—Sophie…
Tumawa siya habang umiiyak.
—Hindi ibig sabihin nito na sigurado ang lahat.
Lumapit ako.
—Pero may chance?
Tumango siya.
—May chance.
Niyakap ko siya.
Mahigpit.
Hindi dahil alam namin kung ano ang mangyayari.
Kundi dahil sa wakas…
natuto na kaming huwag sayangin ang mga pagkakataong ibinibigay sa amin ng buhay.
EPILOGUE
Makalipas ang ilang taon, bumalik kami sa parehong ospital.
Hindi dahil may emergency.
Hindi dahil may masamang balita.
Kundi dahil may maliit na batang babae na mahigpit na hawak ang kamay ni Sophie.
At ako naman ay may hawak na maliit na bag na puno ng diapers, bote, at laruan.
—Daddy, bakit lagi kang kinakabahan? —tanong ng bata.
Napatawa ako.
—Dahil mahal na mahal kita.
Tumingin siya kay Sophie.
—Mommy, umiiyak si Daddy.
Napangiti si Sophie.
—Hayaan mo siya.
Lumapit siya sa akin.
—Minsan talaga iyakin ang daddy mo.
—Hoy!
Nagtawanan kaming tatlo.
Habang naglalakad kami palabas ng ospital, napalingon ako sa corridor kung saan ko siya unang nakita.
Ang babaeng mag-isang umiiyak.
Ang babaeng akala ko ay tuluyan ko nang nawala.
At napagtanto ko…
Dalawang buwan matapos ang aming divorce, akala ko tapos na ang kuwento namin.
Hindi ko alam na iyon pala ang simula ng pinakaimportanteng bahagi nito.
Dahil minsan, hindi naman talaga ang diborsyo ang katapusan ng isang relasyon.
Minsan, iyon ang sandaling mapipilitan kayong harapin ang lahat ng bagay na matagal ninyong iniiwasan.
At kung may natutunan ako kay Sophie, ito iyon:
Huwag mong hintaying mawala ang isang tao bago mo tanungin kung ano talaga ang pinagdaraanan niya.
Dahil may mga taong tahimik na lumalaban sa isang digmaang hindi mo nakikita.
At minsan…
ang taong akala mong lumalayo sa’yo ay siya palang taong buong buhay na umaasang mapapansin mo siyang humihingi ng tulong.PART 2