LIMANG TAON AKONG NAGPADALA NG PERA PARA SA ANAK KO—PAG-UWI KO, TINAPAY LANG ANG KINAKAIN NIYA, AT ANG SALARIN AY NASA SARILI NAMING BAHAY
Sa loob ng limang taon, naniwala akong spoiled at pasaway ang sarili kong anak.
Buwan-buwan, nagpapadala ako ng hindi bababa sa ₱25,000 para sa pagkain, tuition, at pang-araw-araw niyang gastusin.
Noong nakaraang linggo, nagpadala pa ako ng ₱48,000 para sa bago niyang laptop.
Pero nang umuwi ako para pagalitan siya dahil may boyfriend na raw siya sa edad na kinse, nakita ko siyang kumakain ng kalahating pandesal—at itinatago ang kalahati para sa susunod niyang pagkain.
Doon ko unang naisip:
Sino ba talaga ang nagsisinungaling sa akin?
Pangatlong tawag na iyon ng nanay ko nang araw na iyon.
“Marco, hindi mo na puwedeng pabayaan si Lia,” galit niyang sabi.
“Grade 10 pa lang, may lalaki na sa labas ng school. Yung perang pinadala mo para sa laptop? Ubos na rin.”
Napahigpit ang hawak ko sa cellphone.
Limang taon na akong nagtatrabaho sa malalayong construction project sa Mindanao.
Pagkamatay ng asawa kong si Andrea, iniwan ko muna ang anak naming si Lia sa pangangalaga ng nanay ko sa Nueva Ecija.
Akala ko pansamantala lang.
Pero naging isang taon.
Dalawa.
Hanggang sa naging lima.
Sa limang taong iyon, halos bawat linggo may bagong reklamo ang nanay ko.
Minsan, ginastos daw ni Lia ang pera sa milk tea at junk food.
Minsan, bumili raw ng game console.
Nagpa-ear piercing.
Nagpagupit nang hindi nagpapaalam.
May tattoo raw sa braso.
At ngayon, may boyfriend.
Kaya nang marinig ko iyon, hindi na ako nag-isip.
Nag-book ako ng unang flight pauwi.
Kinabukasan, nasa paaralan na ako ni Lia.
Lunch break noon.
Inikot ko ang classroom building at dormitory.
Sa isang sulok ng cafeteria ko siya nakita.
Halos hindi ko nakilala ang sarili kong anak.
Ang Lia na nasa alaala ko ay bilugan ang pisngi.
Mahilig tumawa.
Palaging madaldal.
Kahit nawalan ng nanay, siya pa ang nagsasabing, “Papa, huwag ka nang malungkot. Ako naman kasama mo.”
Pero ang batang nasa harap ko ngayon ay sobrang payat.
Kupas ang uniporme.
Halatang ilang beses nang tinahi ang laylayan.
Tuyo at maputla ang buhok.
Nakaharap siya sa dingding habang dahan-dahang kinakagat ang kalahating pandesal.
Nang matapos ang ilang subo, binalot niya ang natira sa tissue.
Isinilid sa bulsa.
Uminom ng tubig.
Iyon ang tanghalian niya.
Hindi ako lumapit.
Hindi ko alam kung bakit.
Siguro dahil nahihiya ako.
Siguro dahil bigla akong natakot sa maaaring malaman ko.
Sinundan ko siya hanggang dormitory, pagkatapos ay dumiretso ako sa faculty room.
“Ma’am, ako po si Marco de la Cruz. Tatay ni Lia.”
Napatingin sa akin ang adviser niyang si Mrs. Reyes.
At kitang-kita kong nagulat siya.
“Kayo po ang father?”
Tumango ako.
Bahagyang nagbago ang mukha niya.
“Pasensya na po kung diretso ako. Pero Grade 7 pa raw si Lia, wala pa kayong nadaluhang parent meeting.”
Nanikip ang dibdib ko.
“Ma’am, wala po akong natatanggap na kahit anong notice.”
Kumuha siya ng folder.
Ipinakita niya sa akin ang school record ni Lia.
Guardian: Marco de la Cruz.
Father.
May cellphone number sa ilalim.
Unang mga numero, tama.
Pero ang huling tatlong digit ay baligtad.
Ang number ko ay nagtatapos sa 617.
Ang nakasulat ay 716.
“Tinawagan po namin iyan,” sabi ni Mrs. Reyes. “Hindi existing.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa likod ko.
“Isa pa po,” patuloy niya.
“Simula Grade 7, naka-file si Lia bilang financially struggling student.”
Napatingin ako sa kanya.
“Ano?”
“May school assistance siya. Libreng ilang fees. May food allowance. Scholar din siya dahil mataas ang grades.”
“Scholar?”
“Top student po ang anak ninyo.”
Hindi ako nakapagsalita.
Bawat buwan, nagpapadala ako.
Walang palya.
Minsan ₱25,000.
Kapag may project, dagdag pa.
Hindi ko pinabayaan ang pera.
Pero sa mata ng school, dukha ang anak ko.
“Mr. de la Cruz…”
Huminga nang malalim ang adviser.
“Noong binisita namin ang dorm niya, isang garapon ng bagoong, instant noodles, at tatlong pandesal lang ang pagkain niya.”
Napayuko ako.
Biglang bumalik lahat ng tawag ng nanay ko.
“Marco, ubos na naman pera niyan.”
“Binilhan ko na naman ng sapatos.”
“Hindi marunong magtipid ang anak mo.”
At ako?
Palagi kong sinasabi:
“Ma, bahala ka na kay Lia. Padadagdagan ko na lang ang padala.”
Hindi ko man lang kinausap nang direkta ang anak ko.
Humingi ako kay Mrs. Reyes ng dalawang araw na leave para kay Lia.
Pero sinabi kong huwag muna siyang sabihan na nandoon ako.
Gusto kong makita ang normal niyang araw.
Sa English class, nakita kong tinawag siya ng teacher.
Tumayo siya.
Dire-diretsong nagbasa.
Malinaw ang pronunciation.
“Very good, Lia.”
Ngumiti ang anak ko.
Maliit lang.
Pero sa isang segundo, nakita ko ulit ang batang dati kong kilala.
Sa History, tatlong beses siyang nagtaas ng kamay.
Alam niya lahat ng sagot.
Kapag nagsasalita, matapang.
Pero kapag umuupo na, nanliliit na naman siya.
Parang sanay siyang huwag mapansin.
Pagkatapos ng klase, sinundan ko siya patungo sa maliit na tindahan sa labas ng campus.
Naamoy niya ang hotdog, siomai at pancit canton.
Huminto siya.
Napalunok.
Pero hindi bumili.
May lumapit na lalaking estudyante.
Halos kaedad niya.
May hawak itong dalawang siopao at isang juice.
“Lia.”
Napahigpit ang kamao ko.
Ito ba ang sinasabing boyfriend?
Iniabot ng lalaki ang isang siopao.
“Akin na lang yung isa. Hindi ako gutom.”
Umiling si Lia.
“Hindi na, Nico.”
“Hindi ka nag-lunch.”
“May pandesal pa ako.”
“Lia, tinapay lang kinain mo kahapon.”
Tahimik ang anak ko.
Pagkatapos ay tumingin siya sa paligid na parang may kinatatakutan.
“Kapag nalaman ni Lola na binibigyan mo ako ng pagkain, tatawagan na naman niya si Papa.”
Napatigil ako.
Mahinang tanong ng lalaki:
“Bakit hindi mo sabihin sa papa mo yung totoo?”
Matagal bago sumagot ang anak ko.
Pagkatapos ay ngumiti siya nang mapait.
“Paano?”
“Sabi ni Lola, ayaw naman akong kausapin ni Papa.”
“At saka…”
Napayuko siya.
“Hindi rin naman sa akin napupunta yung perang pinapadala niya.”
Nanlamig ang buong katawan ko.
Tiningnan siya ni Nico.
“Kanino napupunta?”
Huminga nang malalim ang anak ko.
At ang sumunod niyang sinabi ang tuluyang nagpabagsak sa lahat ng pinaniwalaan ko sa loob ng limang taon.
“Kay Tito Dennis.”
“Lahat halos ng padala ni Papa… si Lola ang nagbibigay sa kanya.”…