![\"\"](\"https:\/\/viskyvib.store\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Gemini_Generated_Image_yj8k9zyj8k9zyj8k-scaled.jpeg\")
May mga alala na hindi nabubura ng panahon, gaano mo man piliting kalimutan. Para sa akin, iyon ang malamig na hangin ng bus terminal sa Cubao noong anim na taon ako, kasabay ng tunog ng mga busina at amoy ng usok ng tambutso.<\/p>\n\n
May mga alala na hindi nabubura ng panahon, gaano mo man piliting kalimutan. Para sa akin, iyon ang malamig na hangin ng bus terminal sa Cubao noong anim na taon ako, kasabay ng tunog ng mga busina at amoy ng usok ng tambutso.<\/p>\n
Hawak ni Mama ang kamay ko\u2014masyadong mahigpit, hanggang sa mamula ang maliliit kong daliri.<\/p>\n
“Dito ka lang, Maya,” sabi niya habang pinalalabas ang pinakapilit na ngiti na nakita ko sa buong buhay ko. “Bibili lang si Mama ng tinapay sa kabilang kanto. Huwag kang aalis sa bangkong ito, ha?”<\/p>\n
Tumango ako at pinagmasdan siyang tumalikod. Suot niya ang paborito niyang pulang jacket. Nakatitig ako sa likod niya habang patuloy siyang lumalayo, lumiliko sa pagitan ng malalaking gulong ng bus, hanggang sa tuluyan na siyang kainin ng napakalaking tao sa terminal.<\/p>\n
Naghintay ako. Sumapit ang gabi. Lumamig ang simoy ng hangin at isa-isang namatay ang mga ilaw sa paligid. Ang limang minutong paalam ni Mama ay naging limang oras. Ginaw na ginaw ako habang nakaupo sa basag na sementadong bangko, nakatitig sa plastik ng juice na tuyo na.<\/p>\n
“Nene, kanino ka kasama?”<\/p>\n
Napaangat ang ulo ko. Tatlong lalaki ang nakatayo sa harap ko. Sila ‘yung mga taong madalas ireklamo ni Mama kapag dumadaan kami sa terminal\u2014mga nakahubad ang baro, may mga tattoo sa braso, at laging may hawak na sigarilyo. Sila ang mga “tambay” na sabi ni Mama ay mga masasamang tao na dapat kong ilagan.<\/p>\n
Si Mang Cardo, ang pinakamatanda sa kanila na may mahabang hiwa sa pisngi; si Kiko, na laging nakatsinelas na magkaiba ang kulay; at si Berto, na payat at laging nakatupi ang basahan sa balikat.<\/p>\n
“Iniiwan ka na ng nanay mo,” seryosong sabi ni Mang Cardo matapos nilang mabalitaan na kanina pa ako mag-isang nakaupo roon. “Nakita namin siyang sumakay ng bus papuntang probinsya kaninang hapon pa. May bitbit na malaking bag.”<\/p>\n
Hindi ako umiyak agad. Hindi nag sink-in sa utak ng isang anim na taong gulang ang salitang inabandona<\/i>.<\/p>\n
“Babalik po si Mama,” pilit kong sagot gamit ang maliit kong boses. “Bibili lang po siya ng tinapay.”<\/p>\n
Inabot sa akin ni Berto ang isang mainit-init pang pandesal at isang baso ng taho. “Kainin mo muna ‘to, Nene. Kung babalik man ang nanay mo, dapat busog ka.”<\/p>\n
Nang gabing iyon, hindi ako dinala ng tatlo sa ampunan o sa pulisya\u2014dahil alam nilang sa mga panahong iyon, mabilis lang ding mawawala ang mga batang tulad ko sa sistema. Sa halip, ginawan nila ako ng higaan sa ilalim ng karitong ginagamit nila sa pagbuhat ng mga bagahe. Si Kiko ang naglatag ng sarili niyang jacket\u2014ang iisang jacket na mayroon siya\u2014para hindi ako lamigin.<\/p>\n
Sa gitna ng ingay, usok, at bagsik ng kalsada, noong gabing inabandona ako ng sarili kong ina, natagpuan ko ang pamilyang hindi ko inaasahan.<\/p>\n
Mabilis na lumipas ang mga taon. Ang bus terminal na kinatatakutan ng karamihan ang naging tahanan ko, at ang tatlong tambay na kinamumuhian ni Mama ang naging naging totoong pamilya ko.<\/p>\n
Hindi naging madali ang buhay. Araw-araw, nakikipagpaligsahan sina Mang Cardo, Kiko, at Berto sa bawat biyahe ng bus para lang makabuhat ng mga mabibigat na bagahe. Sa bawat limampu o sandaang piso na naitatabi nila sa lumang lata ng biskuwit, kalahati niyon ay para sa pagkain at pag-aaral ko.<\/p>\n
“Mag-aral kang mabuti, Maya,” laging paalala ni Mang Cardo habang iniaabot sa akin ang pamasahe at baon ko sa elementarya. “Kami, hanggang terminal na lang kami. Pero ikaw, dapat makalabas ka rito.”<\/p>\n
Noong nasa High School na ako, natuto si Kiko na magtinda ng balut at sigarilyo sa gabi pagkatapos ng buong araw na pagbubuhat ng kargamento. Minsan, nakikita ko siyang nakatutulog nang nakatayo sa tabi ng poste sa sobrang pagod. Si Berto naman, kapag walang mabuhat, ay pumapasok na tagalinis ng mga pampublikong banyo para lang siguraduhin na may pambili ako ng mga kailangang proyekto sa paaralan.<\/p>\n
Naranasan kong tuksuhin ng mga kaklase ko.<\/p>\n
“Tatlo ang tatay mo pero lahat tambay!” panunukso ng iba.<\/p>\n
Umuwi akong umiiyak noon at pumasok sa tagpi-tagping barong-barong namin sa likod ng terminal. Pero nang makita ko ang mga kamay ni Mang Cardo na puno ng callo at sugat, at ang mga tsinelas ni Kiko na pudpod na ang lapad dahil sa kalalakad, hiyang-hiya ako sa sarili ko. Hindi sila tambay lang\u2014sila ang mga bayaning walang kapa na nagtatrabaho nang marangal para sa akin.<\/p>\n
Nang dumating ang araw ng aking High School graduation bilang Valedictorian, tatlong lalaking nakasuot ng pinakamaayos nilang polo\u2014na halatang hiniram pa sa kapitbahay at bagong plantsa\u2014ang nakaupo sa harapang hanay. Habang itinataas ko ang aking diploma sa entablado, nakita kong umiiyak nang tahimik si Mang Cardo, habang sina Kiko at Berto ay halos maglupasay sa pagpalakpak at pagsigaw ng pangalan ko.<\/p>\n
Sa speech ko, tinitigan ko sila mula sa entablado.<\/p>\n
“Ang sabi ng iba, inabandona ako,” sabi ko habang nanginginig ang boses ko sa micropono. “Pero ang totoo, pinalitan lang ng Diyos ang pamilya ko ng tatlong taong may pinakamalaking puso sa mundo.”<\/p>\n
Ngunit hindi doon nagtatapos ang laban. Ang kolehiyo ang pinakamalaking pagsubok\u2014lalo na nang dumating ang araw na biglang nagkasakit si Mang Cardo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
May mga alala na hindi nabubura ng panahon, gaano mo man piliting kalimutan. Para sa akin, iyon ang malamig na hangin ng bus terminal sa Cubao noong anim na taon… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-story-telling"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":113,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111\/revisions\/113"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/viskyvib.store\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}