INIUWI KO ANG BUNTIS KONG KABIT SA ASAWA KONG SAMPUNG TAONG NAGTIIS, NGUNIT ISANG LUMANG SOBRE ANG SUMIRA SA LAHAT NG PANGARAP KO
Bahagi 1: Sa Gabing Dapat Ipagdiwang ang Tagumpay, Dinala Ko sa Bahay ang Babaeng Nagdadalang-Tao
Sampung taon kaming kasal ng asawa kong si Mara, pero hindi niya ako nabigyan ng anak.
Samantalang ang dalawampu’t tatlong taong gulang na estudyanteng palihim kong sinusustentuhan, nabuntis matapos ang ilang buwan naming pagsasama.
Akala ko, iyon na ang pinakamalaking biyayang matatanggap ko.
Kaya noong mismong gabi ng ikasampung anibersaryo namin, iniuwi ko ang kabit ko sa bahay.
May dala siyang maliit na maleta, prenatal vitamins, at isang ultrasound picture na buong pagmamalaki kong ipinakita sa asawa ko.
Hindi sumigaw si Mara.
Hindi rin niya sinampal ang babae.
Tinitigan lamang niya ang ultrasound, saka ako tinanong.
“Rafael, sigurado ka bang ikaw ang ama?”
Natawa ako.
Ngunit nang ilabas niya ang isang lumang sobre mula sa aparador, biglang nag-iba ang kulay ng mukha ko.
Dahil nakilala ko ang pangalan ng klinikang nakasulat doon.
At iyon ang klinikang sampung taon kong sinikap kalimutan.
Ako si Rafael Dizon, tatlumpu’t walong taong gulang, presidente ng Biyayang Lamig Logistics, isang kumpanyang nagsimula sa dalawang lumang refrigerated truck sa Navotas.
Ngayon, mayroon na kaming labingpitong sasakyan at mga kontrata sa ilang supermarket sa Metro Manila.
May isang malaking grupo ng negosyanteng interesado ring bilhin ang malaking bahagi ng aming kumpanya.
Kapag natuloy ang usapan, maaaring umabot sa isandaan at walumpung milyong piso ang halaga ng negosyo.
At para sa akin, iyon ang patunay na tama akong nangarap nang malaki.
Pero may isang bagay na hindi ko makuha.
Anak.
Sampung taon kaming nagsubok ni Mara. Nagpatingin kami sa iba’t ibang doktor, bumili ng mamahaling gamot, at nagpunta pa sa mga espesyalista.
Sa bawat family reunion sa Bulacan, iisa ang tanong ng nanay kong si Aling Pilar.
“Kailan ninyo kami bibigyan ng apo?”
Madalas, yumuyuko lamang si Mara.
Ako naman, tahimik na naiinis.
Pakiramdam ko, habang tumataas ang halaga ng negosyo ko, lalo namang bumababa ang halaga ng asawa ko bilang babae.
Hindi ko naisip na noong wala pa akong negosyo, siya ang nagtatrabaho ng dalawang shift para may pagkain kami.
Hindi ko rin inalala na siya ang nagbenta ng mga alahas na iniwan ng kanyang lola upang mabayaran ang unang refrigerated truck.
Para sa akin, nakaraan na iyon.
At ang nakaraan ay hindi dapat maging kadena ng isang matagumpay na lalaki.
Nakilala ko si Ysabel Cruz sa isang business conference sa Makati.
Marketing student siya, maganda, mahinhin magsalita, at marunong magpahanga ng lalaki.
Sa unang pagkikita namin, tinawag niya akong inspirasyon.
Sa ikalawang pagkikita, sinabi niyang nangangarap siyang magkaroon ng asawang kasingtagumpay ko.
Pagkalipas ng tatlong linggo, inuupahan ko na siya ng condominium sa Mandaluyong.
Binabayaran ko ang matrikula, allowance, at lahat ng pangangailangan niya.
Isang gabi, lumapit siya sa akin habang nanginginig ang kamay.
Dalawang guhit ang nasa pregnancy test.
“Kuya Rafa,” bulong niya, “magiging daddy ka na.”
Hindi ko napigilan ang luha ko.
Sa wakas, may babaeng nakapagbigay sa akin ng bagay na hindi naibigay ng asawa ko.
Niyakap ko siya at nangakong hindi kailanman magkukulang ang magiging anak namin.
Nang sabihin ko kay Mara ang tungkol sa pagbubuntis, hindi siya nagwala.
Ang sabi lamang niya, “Magpatingin muna kayo nang maayos. Huwag kang magdedesisyon nang hindi mo alam ang buong katotohanan.”
Inakala kong nagseselos siya.
Kaya nang paulit-ulit niyang sabihing hindi sapat ang ultrasound para patunayang akin ang bata, lalo akong nagalit.
“Kung hindi ka makapagbigay ng anak, huwag mong siraan ang babaeng kaya!” sigaw ko sa kanya.
Wala siyang isinagot.
Kinabukasan, nagpasya akong dalhin si Ysabel sa bahay.
Gusto kong makita ni Mara na tapos na ang panahon niya.
Bago kami bumaba ng kotse, hinawakan ni Ysabel ang braso ko.
“Paano kung hindi ako tanggapin ni Ate Mara?”
“Hindi ikaw ang kailangang tanggapin,” sagot ko. “Siya ang kailangang umalis.”
Ngumiti siya, saka hinaplos ang tiyan.
Pagpasok namin, nadatnan namin si Mara sa hapag-kainan.
May isang kaldero ng mainit na tinola, dalawang plato, at maliit na chocolate cake.
Nakasulat sa ibabaw ng cake ang aming ikasampung anibersaryo.
Nasa tabi rin nito ang lumang litrato namin noong nakatira pa kami sa isang maliit na inuupahang kuwarto sa Valenzuela.
Tumayo siya pagkakita sa amin.
“Rafa?”
Inakbayan ko si Ysabel.
“Mara, dito muna titira si Ysabel. Buntis siya at kailangan niyang may mag-alaga.”
Napatingin si Mara sa cake.
Pagkatapos, sa maleta.
“Saan siya matutulog?”
“Sa kuwarto natin. Ikaw muna sa kabilang silid.”
Bahagyang nanginig ang kanyang labi.
“Rafa, anibersaryo natin ngayon.”
“Kaya nga mabuti nang tapusin ang pagpapanggap,” sagot ko.
Lumapit si Ysabel at nagkunwaring nahihiya.
“Ate, pasensiya na po. Ayokong makasira ng pamilya.”
Bago pa makasagot si Mara, hinawakan ko ang kamay ng dalaga.
“May pamilya na kaming bubuuin. At hindi ko hahayaang lumaking walang ama ang anak ko.”
Tahimik na naupo si Mara.
Pagkatapos, tinanong niya kung kailan kami unang nagsama ni Ysabel.
Napakunot ang noo ko.
“Bakit mahalaga iyon?”
“Dahil kailangan kong malaman kung gaano ka kasigurado.”
Nag-init ang ulo ko.
“Sampung taon kitang pinakasalan, Mara! Sampung taon akong naghintay! Hindi mo ba naiintindihan na gusto kong maging ama?”
Tumingin siya sa akin.
“At naisip mo bang baka hindi ako ang dahilan kung bakit wala tayong anak?”
Napatawa ako nang mapanukso.
“Ngayon, ako naman ang sisisihin mo?”
Hindi siya sumagot.
Sa halip, tumayo siya at kinuha ang isang lumang asul na folder mula sa kabinet.
May inilabas siyang sobre na naninilaw na sa katagalan.
“Rafa, may pinuntahan tayong klinika noong 2019. Naalala mo ba?”
Nanigas ang katawan ko.
Naalala ko ang doktor.
Naalala ko ang dalawang pagsusuri.
Pero higit sa lahat, naalala ko ang isang resulta na ayaw kong tanggapin.
Dahan-dahang inilapag ni Mara ang sobre sa harapan ko.
“Kung talagang sigurado kang magiging ama ka,” sabi niya, “buksan mo muna ito.”
At bago ko pa mahawakan ang sobre, nagpatuloy siya.
“Dahil kapag nabasa mo ang laman niyan, kailangan mo ring ipaliwanag kung bakit may ibang lalaking nagbabayad sa mga gastusin ng babaeng sinasabi mong mahal ka.”
Biglang nabitawan ni Ysabel ang hawak niyang baso.
Nabasag iyon sa sahig.
At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya, nakita kong hindi takot kay Mara ang nasa mukha niya.
Takot siyang may mabunyag…
Nabasag ang baso sa marmol na sahig, kasabay ng biglang pagtahimik ng buong kabahayan. Walang sinuman sa aming tatlo ang gumalaw para linisin ang bubog. Nakapako ang mga mata ni Ysabel sa lumang asul na folder, habang ako ay nanatiling nakatayo—nanlalamig ang mga kamay at mabilis ang tibok ng puso.
“Buksan mo, Rafa,” marahang utos ni Mara. Walang galit sa kanyang boses. Walang pait. Isang malalim at nakalulunos na katahimikan lamang ang bumabalot sa bawat salita niya.
Nanginginig ang mga daliri kong hinawakan ang naninilaw na sobre. Sa ibabaw nito, malinaw na nakatatak ang pangalan: St. Jude Fertility & Reproductive Health Center – 2019.
Dahan-dahan kong inilabas ang papel. Sa gitna ng teknikal na mga termino sa medisina, may dalawang salitang tila sumampal sa buong pagkalalaki ko: Azoospermia: Zero Sperm Count.
At sa ibaba nito, may nakasulat na karagdagang pagsusuri: Complete testicular failure. Irreversible infertility.
“Hindi… mali ito,” pabulong kong sabi, pilit na kumakapit sa natitirang piraso ng aking yabang. “Nagkamali ang laboratoryo noon. Sinabi ko sa’yo, hindi totoo ‘yan!”
“Nagpunta tayo sa tatlong magkakaibang ospital pagkatapos niyan, Rafa,” sagot ni Mara, diretso ang tingin sa aking mga mata. “Sa Makati Med, sa St. Luke’s. Pareho ang resulta. Nakiusap ka sa akin noon habang umiiyak ka sa sahig ng dati nating apartment… nakiusap kang huwag kong sasabihin kahit kanino. Kahit sa nanay mo. Dahil mawawalan ka ng mukha. Dahil ikaw ang ‘matagumpay’ na lalaki ng pamilya Dizon.”
Tumulo ang luha sa mga mata ni Mara.
“Sampung taon, Rafa. Sampung taon kong sinalo ang lahat ng panunumbat ni Aling Pilar. Tuwing reunion, ako ang tinatawag nilang ‘baog’. Ako ang pinaparinggan na walang silbing asawa. Nilunok ko lahat ‘yon, dahil mahal kita. Dahil nangako ako sa harap ng Diyos na poprotektahan ko ang dignidad mo.”
Humarap si Mara kay Ysabel, na noo’y namumutla na at dahan-dahang umaatras patungo sa pinto.
“Kaya nang sabihin mo sa akin kahapon na buntis ang babaeng ‘yan,” patuloy ni Mara, “hindi ako nagalit dahil sa panloloko mo. Nagalit ako dahil napakabilis mong naniwala na nakabuntis ka, gayong alam na alam mo sa sarili mong imposible.”
Lumingon ako kay Ysabel. Nanunuyo ang lalamunan ko. “Ysabel… totoo ba? Sabihin mo sa akin… kaninong anak ‘yan?”
Hindi makatingin si Ysabel. Ang dating mahinhing estudyanteng tiningala ako bilang “inspirasyon” ay hindi na makapagsalita.
“Hindi lang ‘yan ang dala ko ngayong gabi, Rafa,” sabi ni Mara sabay bunot ng isa pang dokumento mula sa parehong folder. Inilapag niya ang mga larawan at kopya ng bank deposit slips sa ibabaw ng hapag-kainan, katabi ng hindi nagalaw na anniversary cake.
Nang tingnan ko ang mga larawan, parang gumuho ang buong mundo ko.
Si Ysabel—kasama ang isang lalaking may edad na, nakasakay sa isang mamahaling sasakyan, at magkaakbay na lumalabas mula sa parehong condominium na ako ang nagbabayad ng upa. At nang makita ko ang pangalan sa deposit slip para sa matrikula at allowance ni Ysabel bago pa man kami magkakilala, halos mawalan ako ng hininga.
Si Fernando Sandoval.
Ang bilyonaryong negosyante na namumuno sa grupong nag-aalok na bilhin ang malaking bahagi ng aking kumpanya, ang Biyayang Lamig Logistics.
“B-bakit si Sandoval…?” nauutal kong tanong, unti-unting napagtatanto ang impyernong pinasok ko.
“Ginamit ka lang niya, Rafa,” paliwanag ni Mara. “Matagal nang kabit ni Sandoval si Ysabel. Nang mabuntis siya, hindi siya maaaring panagutan ni Sandoval dahil may matapang itong asawa na may hawak ng kalahati ng kanilang mga ari-arian. Kailangan nila ng sasalo sa bata—ng isang lalaking desperadong magkaanak, may sapat na pera para tustusan sila, at sapat na tanga para hindi magtanong. At higit sa lahat, kailangan nila ng alas para makuha ang kumpanya mo sa napakababang halaga kapag pumutok ang iskandalo.”
Tumingin ako kay Ysabel nang may nanlilisik na mga mata. “Ginamit mo lang ako?!”
Wala nang natirang pagpapanggap sa mukha ng babae. Tumayo siya nang tuwid, pinunasan ang nanginginig na labi, at mapait na ngumiti.
“Kung hindi ka ba naman tanga, Kuya Rafa,” malamig na sabi ni Ysabel, wala na ang dating lambing sa kanyang boses. “Tatlumpu’t walong taon ka na, baog ka pala, tapos naniwala kang nabuntis kita sa loob lang ng dalawang buwan? Sino ba naman ang tatanggi sa libreng condo at panggastos? Pero tapos na ang palabas. Alam na pala ng asawa mo.”
Mabilis na kinuha ni Ysabel ang kanyang bag at maleta, saka tuluyang lumabas ng bahay nang hindi man lang lumingon.
Naiwan akong nakatayo sa gitna ng sala, hawak ang papel na nagpapatunay ng aking kawalan, habang dinudurog ng sarili kong kahihiyan.
Nanginginig ang tuhod kong lumapit kay Mara. Lumuhod ako sa harapan niya.
“Mara… patawarin mo ako,” hagulgol ko habang pilit na inaabot ang kanyang kamay. “Nabulag ako. Nawala ako sa sarili ko. Patawarin mo ako sa lahat ng sinabi ko… Maayos pa natin ‘to, di ba? Tayo pa rin hanggang huli…”
Ngunit dahan-dahang binawi ni Mara ang kanyang kamay.
“Wala nang aayusin, Rafa.”
Mula sa kanyang bag, inilabas niya ang dalawa pang dokumento: isang kasulatan ng legal separation at waiver ng mga ari-arian, kasama ang papeles ng orihinal na rehistro ng Biyayang Lamig Logistics.
“Bago mo dalhin ang babaeng ‘yan dito, kinausap ko na ang board of directors at ang bangko,” matatag na wika ni Mara. “Nakalimutan mo yatang nakapangalan sa akin ang 51% ng voting shares ng kumpanya dahil ang pera ng pamilya ko ang ginamit nating kapital noon. Tinanggihan ko na rin ang alok ng grupo ni Sandoval. Hindi nila makukuha ang kumpanya… pero hindi mo na rin ito mapapamahalaan.”
“Mara, parang awa mo na… ito ang buhay ko!” pagmamakaawa ko.
“Ito ang buhay na binuo natin nang magkasama, Rafa. Pero pinili mong sirain para sa sarili mong yabang,” tumayo si Mara at kinuha ang kanyang sariling maliit na maleta sa tabi ng pinto. “Matagal kitang tiniis dahil inasahan kong makikita mo ang halaga ko. Pero ngayong gabi, pinatunayan mo sa akin na kahit kailan, hindi pag-ibig ang hinanap mo kundi tropeyo para sa ego mo.”
Huminto siya bago buksan ang pinto at lumingon sa akin sa huling pagkakataon.
“Iwanan mo ang bahay na ito bago sumikat ang araw bukas. Maligayang ikasampung anibersaryo, Rafael.”
Sumara ang pinto.
Naiwan akong nag-iisa sa malamig na sahig, napapaligiran ng mga bubog ng nabasag na baso, ang hindi nagalaw na cake, at ang lumang sobreng sumira sa lahat ng aking kasinungalingan. Sa paghahangad kong magkaroon ng lahat, nawala sa akin ang kaisa-isang taong handang manatili sa kabila ng aking kawalan.